Mathieu Weggeman heeft met zijn boek Leiding geven aan professionals, niet doen! veel stof doen opwaaien. Het is een mooi en gedenkwaardig werk, dat velen in het onderwijs zal inspireren. Uit een toespraak van Mathieu Weggeman op het symposium ter gelegenheid van het afscheid van Hans Verboon van de VBS op 25 september 2009 volgen hier enkele gedachten.

Als u ook in gesprek wilt met Mathieu Weggeman dan kan dat. Op 13 januari vanaf 14 uur organiseert LeerkrachtAanZet.nl een LeerKrachtCentrale met o.m. Mathieu Weggeman. U kunt u via aanmeldformulier opgeven.

Motiveren van professionals, niet doen

‘Wat professionals in hun werk zoeken is ruimte en uitdaging, een spannend team en goede faciliteiten (prettige knoppen). Wat zij zoeken bij hun leidinggevende is geen motivering. Hoezo motiveren? Als jij eerst 4 jaar opleiding volgt voor je vak hoef je toch niet gemotiveerd te worden, je bent al gemotiveerd. Wat je wel zoekt is positieve en constructieve feedback van je leidinggevende en een uitdaging die net behapbaar is, maar niet zo routineus wordt dat die je gaat vervelen. Dat kun je stimulering noemen, motivering is dus eigenlijk niet het goede woord’.

Levensfase gericht personeelsbeleid uit de tijd

‘In deze tijd is expertise belangrijk voor goede dienstverlening. Om expert te kunnen zijn in een breed vakgebied als bijvoorbeeld geneeskunde is  tegenwoordig niet meer mogelijk. Dan zou je alleen al bij wijze van spreken 5.000 geneeskundige artikelen per dag moeten doornemen. Mensen kunnen dus alleen uitblinken met specialistische kennis op 1 of 2 deelterreinen, aangevuld met een algemenere basiskennis. Dat noemen we een T–profiel. Het voordeel daarvan voor organisaties is dat je dan met meer mensen meer verschillende kunt afdekken. 

Ook de specialistische kennis is echter aan inflatie onderheving. Het heeft zo’n sterke halfwaarde tijd dat de opgebouwde specialisatie met circa 15 jaar zijn relevantie verliest. Dan loop je het risico dat mensen gaan terugkijken, verzuren: het worden het vertellers over de oudere tijd. Om dat te voorkomen kiezen mensen op tijd opnieuw 1 of 2 terreinen uit om zich in te specialiseren. Daarom is levensfase bewust personeelsbeleid uit de tijd. Als je je pas hierom bekommert als mensen de 50 zijn gepasseerd ben je al veel te laat, omdat mensen in de huidige tijd al iedere 15 jaar zich moeten herorienteren op hun T profiel’.

Mensen zijn geen human resources

‘Mensen zijn geen human resources, maar mensen met talenten die zich willen ontwikkelen’.

Als je kijkt naar hoe mensen goed werk verrichten, zoals Mihaly Csikszentmihalyi heeft onderzocht, dan kom je op het fenomeen flow uit. Flow is een status die musici ook wel ‘in the groove’ noemen. Het genieten van het proces is daarin even belangrijk of belangrijker dan het resultaat. Kinderen zijn bijna altijd in flow; zij bekommeren zich niet om de relevantie van hun activiteiten.

Professionalisering verdraagt zich niet met protocollisering, wel met resultaatgericht werken

Als we beter gaan beseffen wat professional zijn van ons vraagt en wat het betekent, dan gaan we beseffen dat er stevig moet worden gewerkt aan het indammen en minimaliseren van procedures en protocollen, want die hebben niets met professionals van doen maar steken wel snel de kop op. Een professional is uit zichzelf gemotiveerd om goed werk te leveren, daarvoor hoef je hem niet vast te leggen op procedures en protocollen. Dat betekent immers dat je hem zijn eigen oordeelsvermogen over de situatie afneemt. Het is overigens niet zo dat een leidinggevende niet kan sturen op resultaten. Ook betekent dit niet dat achterblijvende resultaten om stevige begeleiding en zo nodig ingrijpen vragen. De lef om dat te doen wenst Weggeman organisaties in verandering ook toe, zeker ook in het onderwijs.