Bij het ingaan van de zomer merken we dat we zelf ook met een intermezzo bezig zijn. Wat zal het komende jaar brengen aan sociale innovatie in het onderwijs? Hoe gaan scholen de aanstaande wetgeving rond het professioneel statuut oppakken en invoeren?  Wordt het geen blauwdruk, maar ook geen papieren tijger! Wij zijn erg benieuwd en gaan graag in gesprek met mensen van binnen en buiten de onderwijspraktijk die hier ideeën over hebben.

Dat er veel mensen in het onderwijs zijn met ideeën en praktijkervaring omtrent het ontwikkelen van eigenaarschap van leerkrachten, dat hebben we wel kunnen constateren met o.m. de verschillende inzendingen voor de Leerkracht Aan Zet Award 2010! En daarmee gaan we door. De tweede helft van 2010 zien we daarbij als een overgangsperiode. We horen graag van ieder hoe zij zien dat het eigenaarschap van leerkrachten beter op de agenda komt van hun school en binnen hun team, zodat we daar in de verdere doorloop van Leerkracht aan Zet 2011 ook rekening mee kunnen houden. Ook zullen we ons vaker richten op de ondersteuning van scholen die daadwerkelijk aan de slag willen met het uitwerken van professioneel eigenaarschap van leerkrachten, door OCW (in haar voortgangsbrief over SBL 2010-2011 dd 19-7-2010) ook wel professional governance genoemd. Een term die gemunt is door Prof. Hubert Coonen, voorzitter van het onlangs opgeheven LPBO (Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs).

Toch willen we ook de blik blijven verrijken met hoe organisaties en instellingen buiten het onderwijs eigenaarschap van hun medewerkers oppakken. Zowel van sterk innovatieve bedrijven waar medewerkers grotendeels hun eigen werk sturen, al dan niet in teams, als van meer gevestigde bedrijven waar medewerkers bijv. een employability budget krijgen dat ze daadwerkelijk moeten besteden aan niet direct  werkgerelateerde scholing/training, die  van belang is voor  hun  toekomstige positie op de arbeidsmarkt.

Interessant is ook om te zien dat het bedrijfsleven zich echt zorgen maakt om de toekomst van het onderwijs. In het juli nummer van Forum, huisblad van VNO-NCW,  wordt expliciet stilgestaan bij het dreigende lerarentekort. Dat lijkt weliswaar minder dan eerder was voorspeld, maar zal in de toekomst toch echt sterk gaan toenemen. Nu is er namelijk krapte op de arbeidsmarkt waardoor de krimp minder zichtbaar is, maar dit zal des te sneller weer oplopen wanneer de arbeidsmarkt weer aantrekt.  Een belangrijk aandachtspunt daarbij is dat het werk aantrekkelijker moet worden. Goede (financiële) arbeidsvoorwaarden zijn daar een element van, maar minstens zobelangrijk is dat leerkrachten niet het gevoel krijgen een lesboer te zijn.; een uitvoerder van door anderen bedachte werkwijzen.

Het ontpoppen uit het lesboer schap begint niet met de wijzende vinger naar anderen, maar met leerkrachten die zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun werk. Zoals bijv. Rob Brouwer, een leerkracht uit Almere die op 16 juli 2010 een ingezonden brief in de Volkskrant (p. 17) plaatste, waaruit we het volgende citeren:

“Ik ben geen lesboer. Ik ben plannenmaker, regisseur en afweger tegelijk. Ik werk planmatig aan proces, product en niveau. Net als de leerling doe ik dat om al lerend bewijs te vergaren, maar evenzeer om me zelfregulerend te blijven ontplooien. Als dat ook ‘nieuw werken’ is, is daar ‘nieuw management’ voor nodig. Een nieuw schooljaar, nieuwe kansen”

Met zo’n oproep kunnen leidinggevenden aan de slag. Want op die leerkrachten kunnen schoolleiders bouwen als ze richting willen geven aan een cultuurverandering naar meer eigenaarschap van leerkrachten.

Marco Matthijsen

Projectleider Leerkracht Aan Zet, innovatieadviseur VBS